Gładź szpachlowa – gipsowa czy gotowa, ile warstw i jak szlifować

Gładź szpachlowa to cienka warstwa wykończeniowa, która wygładza tynk lub płyty gipsowo-kartonowe przed malowaniem. Do wyboru masz gładź gipsową w worku, którą rozrabiasz z wodą, i gotową masę w wiadrze (najczęściej polimerową). Gipsowa jest tańsza i szybciej wiąże, ale wymaga wprawy. Gotowa jest wygodniejsza dla amatora i łatwiej się szlifuje. W obu przypadkach gładź nakłada się cienko, zwykle w dwóch warstwach, w grubości podanej w karcie produktu. Gładzią nie wyrównuje się krzywych ścian, od tego jest tynk lub masa wyrównująca.

Gładź gipsowa czy gotowa – porównanie

	Gładź gipsowa (sucha mieszanka)	Gładź gotowa (w wiadrze)
Przygotowanie	rozrabianie z wodą, porcjami	gotowa do użycia po wymieszaniu
Czas pracy	ograniczony czasem wiązania gipsu	długi, masa nie wiąże w wiadrze
Grubość warstwy	według karty, np. do 2 mm na warstwę	według karty, np. do 3 mm
Wysychanie	wiąże chemicznie, potem wysycha	wysycha, czas zależy od grubości
Szlifowanie	twardsza, wymaga więcej pracy	zwykle łatwiejsza w szlifowaniu
Dla kogo	wykonawcy, większe powierzchnie	amatorzy, poprawki, płyty g-k

Gładź gipsowa to sucha mieszanka na bazie gipsu z wypełniaczami i dodatkami. Po rozrobieniu ma ograniczony czas przydatności. Dla gładzi OMEGA (Dolina Nidy) producent podaje około 60 minut, a dla GIPSAR UNI (Atlas) co najmniej 1,5 godziny. Masy, która zaczęła wiązać, nie wolno ponownie rozrabiać z wodą. Resztki związanego gipsu w wiadrze skracają czas wiązania nowej porcji, dlatego za każdym razem używa się czystego pojemnika.

Gładź gotowa (np. GIPSAR GO!) to masa na spoiwach żywicznych z wypełniaczami mineralnymi. Nie wiąże w wiadrze, więc można pracować spokojnie i dzielić pracę na kilka dni. Producent tej gładzi dopuszcza metodę „mokre na mokre”, czyli nakładanie kolejnej warstwy na wstępnie związaną poprzednią.

Grubość i liczba warstw

Grubość warstwy to parametr, którego nie wolno przekraczać. Gładź nałożona za grubo pęka, odpada i długo schnie. Przykłady z kart technicznych:

• OMEGA (gładź gipsowa) – jednorazowo nakładana warstwa nie powinna przekraczać 2 mm, a wszystkie warstwy łącznie 3 mm;
• GIPSAR UNI (gładź gipsowa) – maksymalna grubość jednej warstwy 2 mm;
• GIPSAR GO! (gładź gotowa) – maksymalna grubość warstwy 3 mm, czas wysychania do 6 godzin dla warstwy 1 mm.

Typowo nakłada się dwie cienkie warstwy. Pierwsza wypełnia rysy i drobne zagłębienia, druga daje gładką powierzchnię. Kolejną warstwę gładzi gipsowej nakłada się po związaniu i wyschnięciu poprzedniej. Większe ubytki wypełnia się wcześniej gęstszą masą lub gipsem szpachlowym, a nie grubą gładzią.

Zużycie podają karty: dla gładzi gipsowych to około 0,8–1 kg na 1 m² przy warstwie grubości 1 mm. Policz powierzchnię ścian i sufitów, pomnóż przez łączną grubość warstw w milimetrach i zużycie z karty, a potem dodaj zapas.

Przygotowanie podłoża

Gładź kładzie się na podłoże stabilne, suche, czyste i odpowiednio wysezonowane. Karty podają orientacyjne czasy:

• tynki cementowe i cementowo-wapienne – według karty OMEGA około 2–4 tygodnie, a według karty GIPSAR UNI dla tynków z zapraw Atlas co najmniej tydzień na każdy centymetr grubości;
• tynki gipsowe – według karty OMEGA około 1–2 tygodni;
• beton – według karty OMEGA elementy monolityczne 4–6 miesięcy, a według karty GIPSAR UNI co najmniej 28 dni.

Rozbieżności pokazują, że wiążąca jest karta produktu, którego używasz. Karta OMEGA podaje też dla podłoży mineralnych wilgotność poniżej 3% mierzoną metodą CM.

Gruntowanie przed gładzią zależy od podłoża. Chłonne tynki cementowe i cementowo-wapienne zwykle się gruntuje. Karta OMEGA każe zostawić grunt do całkowitego wyschnięcia, około 12 godzin. Gładkie, mało chłonne powierzchnie (np. beton) wymagają gruntu zwiększającego przyczepność, który według tej karty schnie około 24 godzin. Na tynkach gipsowych ten producent gruntowania nie wymaga. Z podłoża trzeba usunąć kurz, tłuszcz, resztki starych farb i środki antyadhezyjne, a słabo związane fragmenty skuć.

Szlifowanie

Szlifuje się dopiero suchą gładź. Mokra zatyka papier i zostawia rysy. Do szlifowania używa się drobnego papieru lub siatki ściernej, ręcznie na pacy albo szlifierką do gładzi z odciągiem pyłu.

Kilka zasad, które oszczędzają pracę:

• Szlifuj pod światło. Lampa ustawiona nisko, równolegle do ściany, pokazuje każdą falę i rysę.
• Nie dociskaj za mocno, bo łatwo przeszlifować gładź do tynku, zwłaszcza na narożnikach i krawędziach.
• Poprawiaj na bieżąco. Według kart producentów powstałe niedokładności zaszpachlowuje się cienko i szlifuje ponownie.
• Chroń drogi oddechowe i oczy. Pył gipsowy jest bardzo drobny. Pracuj w masce przeciwpyłowej i okularach, a pomieszczenie oddziel folią od reszty domu.
• Odkurz ścianę po szlifowaniu, zanim nałożysz grunt.

Gotowe gładzie polimerowe zwykle szlifuje się łatwiej, a niektóre ograniczają unoszenie się pyłu.

Gruntowanie przed malowaniem

Gładź jest chłonna, więc przed malowaniem trzeba ją zagruntować preparatem zalecanym przez producenta farby. Tak zalecają karty gładzi gipsowych. Pod tapetę producent GIPSAR UNI zaleca grunt typu emulsji. Grunt wyrównuje chłonność, dzięki czemu farba nie wsiąka plamami, a łączenia i miejsca poprawiane nie odznaczają się innym połyskiem. Gładź musi być przed gruntowaniem sucha. Karta OMEGA podaje wilgotność do 1% przed nałożeniem kolejnych powłok.

Gdzie gładzi gipsowej nie stosować

Karta GIPSAR UNI wprost wyklucza gładzie gipsowe na podłożach narażonych na bezpośrednie działanie wilgoci oraz w łazienkach, pralniach i innych pomieszczeniach, w których wilgotność względna przekracza przez dłuższy czas 75%. Do pomieszczeń wilgotnych wybieraj produkty, które producent do nich dopuszcza. W strefie prysznica stosuje się okładzinę na hydroizolacji.

Najczęstsze błędy przy gładzi

• Gruba warstwa „na raz”, by szybciej wyrównać ścianę: pęknięcia i długie schnięcie.
• Gładź na niewysezonowanym tynku: rysy, przebarwienia, odspojenia.
• Ponowne rozrabianie wiążącej gładzi gipsowej z wodą: słaba, krucha warstwa.
• Brak gruntu na chłonnym tynku: gładź „spala się”, bo podłoże odciąga z niej wodę, i słabo trzyma.
• Schnięcie w przeciągu, na słońcu lub przy grzejniku dmuchającym na ścianę: karty zalecają unikać nasłonecznienia i przeciągów, ale zapewnić wentylację.
• Malowanie bez gruntu na gładzi: plamy i smugi, które widać dopiero po drugiej warstwie farby.
• Zbyt niska lub wysoka temperatura pracy. Przykładowo dla GIPSAR UNI i GIPSAR GO! producent podaje +5 do +25°C.

Częste pytania w skrócie

Czy gładź jest konieczna przed malowaniem? Na tynku gipsowym maszynowym zatartym na gładko często wystarczy grunt i farba. Na tynku cementowo-wapiennym, który ma fakturę, gładź jest potrzebna, jeśli chcesz uzyskać gładką ścianę.

Gipsowa czy gotowa dla amatora? Gotowa wybacza więcej, bo daje długi czas pracy i łatwo się szlifuje. Gipsowa jest tańsza na dużą powierzchnię, ale wymaga sprawnego rozrabiania małych porcji.

Ile czekać z malowaniem? Do całkowitego wyschnięcia gładzi i gruntu. Czas zależy od grubości, temperatury i wentylacji, a dokładne wartości podają karty użytych produktów.