Wylewka samopoziomująca – grubości, gruntowanie, schnięcie i kiedy zrobić ją samemu

Wylewka samopoziomująca to płynna zaprawa, która sama się rozlewa i wygładza. Służy do wyrównania istniejącego, nośnego podłoża cienką warstwą, zwykle od 1 do 10–20 mm, zależnie od produktu, przed ułożeniem paneli, płytek czy wykładziny. Nie zastępuje jastrychu, czyli kilkucentymetrowego podkładu podłogowego na styropianie lub ogrzewaniu podłogowym. Ten wykonuje się z zaprawy cementowej lub anhydrytowej. Małą powierzchnię masą samopoziomującą da się wylać samodzielnie. Jastrych na całym domu to praca dla ekipy.

Trzy różne „wylewki” – czym się różnią

	Masa samopoziomująca	Jastrych cementowy	Jastrych anhydrytowy
Do czego	wyrównanie i wygładzenie podłoża	podkład podłogowy, także zewnątrz i w pomieszczeniach mokrych	podkład podłogowy we wnętrzach, zwłaszcza na ogrzewaniu podłogowym
Typowa grubość	od 1 mm do kilkunastu–20 mm	kilka centymetrów	kilka centymetrów, cieńsza niż cementowa
Spoiwo	cement (rzadziej gips) z dodatkami	cement	siarczan wapnia
Wykonanie	ręcznie lub maszynowo	ręcznie (półsucha) lub jako płynna, maszynowo	płynnie, maszynowo, z węzła betoniarskiego
Uwaga	wymaga gruntowania i nośnego podłoża	wolniej schnie, potrzebuje dylatacji	wrażliwy na wilgoć, bardzo niski limit wilgotności pod podłogi

Zakresy grubości według kart producentów

Grubość zawsze sprawdzaj w karcie konkretnego produktu. Przykłady z kart technicznych:

• Ceresit CN 69 – zaprawa samopoziomująca do warstw od 1 do 10 mm, związanych z podłożem. Nadaje się m.in. pod płytki, wykładziny i panele oraz na jastrychy grzewcze.
• Ceresit CN 72 – szybkowiążąca zaprawa samopoziomująca do warstw od 1 do 20 mm, do użytku wewnętrznego.
• Ceresit CN 87 – szybko twardniejąca masa posadzkowa: 10–80 mm przy podkładzie związanym z podłożem, 35–80 mm na warstwie oddzielającej (folia, papa) i 45–80 mm jako podkład pływający na izolacji. Przy ogrzewaniu podłogowym minimalne 45 mm zwiększa się o średnicę rur.
• Holcim Agilia Sols A (jastrych anhydrytowy) – według producenta pozwala ograniczyć grubość podkładu na izolacji nawet do 35 mm, a przy ogrzewaniu podłogowym do 30 mm nad rurami. Pola dylatacyjne mogą mieć do 300 m² na ogrzewaniu i do 900 m² bez ogrzewania.

Jeśli ubytki są głębsze, niż pozwala masa samopoziomująca, najpierw wypełnij je zaprawą naprawczą lub szybkowiążącą, a dopiero potem wylej masę. Nie wylewaj warstwy grubszej niż maksimum z karty, bo masa może pękać i dłużej schnąć.

Przygotowanie podłoża i gruntowanie

Masa samopoziomująca wiąże się z podłożem. Jeśli podłoże jest słabe, brudne lub zbyt wilgotne, odpadnie razem z wierzchnią warstwą. Karta CN 69 wymaga podłoża nośnego, szorstkiego, suchego i wolnego od tłuszczów, bitumów i pyłu. Podaje też warunki dla podłoży:

• jastrych cementowy: starszy niż 28 dni, wilgotność do 2%;
• beton: starszy niż 3 miesiące, wilgotność do 2%;
• podkład anhydrytowy: wilgotność do 0,5% (bez ogrzewania podłogowego).

Gruntowanie to krok, którego nie wolno pominąć. Według karty CN 69 odkurzone podłoże gruntuje się obficie odpowiednim preparatem (CT 17 lub CN 94) i zostawia do wyschnięcia na co najmniej 2 godziny. Jeśli po zagruntowaniu podłoże nadal mocno chłonie wodę, gruntowanie się powtarza. Grunt ogranicza odciąganie wody z masy, poprawia jej rozpływ i zapobiega powstawaniu pęcherzy. Podkład anhydrytowy według tej karty trzeba przed gruntowaniem przeszlifować gruboziarnistym papierem, dokładnie odpylić i zagruntować w dwóch warstwach preparatem rozcieńczonym wodą w proporcji podanej w karcie.

Przy ścianach i słupach przyklej taśmę dylatacyjną, a istniejące dylatacje w podłożu przenieś na masę. Nie zalewaj ich.

Czas schnięcia – reguły orientacyjne i pomiar

Producenci rozróżniają trzy momenty: kiedy można chodzić, kiedy kłaść płytki i kiedy podłoże jest dość suche pod panele lub drewno.

• CN 69: ruch pieszy po około 6 godzinach, płytki po co najmniej 24 godzinach, inne wykładziny po wyschnięciu, nie wcześniej niż po 48–72 godzinach. Przed ułożeniem paneli, desek warstwowych lub szczelnych wykładzin (np. PCW) trzeba zmierzyć wilgotność metodą CM. Nie może ona przekraczać 2%.
• CN 72: ruch pieszy już po około 2,5 godziny. Szybkowiążące masy stosuje się, gdy liczy się czas.
• CN 87: tabela w karcie pokazuje, że wilgotność podkładu zależy od grubości. Po 4 dniach w warunkach laboratoryjnych warstwa 1 cm miała około 1,7%, a warstwa 7 cm około 2,0%. Producent i tak każe mierzyć wilgotność przed każdym układaniem posadzki.

Dla grubszych, tradycyjnych podkładów często podaje się regułę orientacyjną. Przykładowo instrukcja montażu paneli Quick-Step mówi, że świeża wylewka schnie co najmniej tydzień na każdy centymetr grubości do 4 cm, a powyżej 4 cm dwa tygodnie na każdy kolejny centymetr. Wylewka 6 cm potrzebuje więc co najmniej 8 tygodni. Ta sama instrukcja podaje limity wilgotności pod panele laminowane: poniżej 2,5% CM dla podłoża cementowego i poniżej 0,5% CM dla anhydrytowego. Przy ogrzewaniu podłogowym jest to odpowiednio poniżej 1,5% i poniżej 0,3% CM.

Reguły „tydzień na centymetr” nie traktuj jako gwarancji. Schnięcie wydłuża się w chłodzie, przy wysokiej wilgotności i bez wietrzenia. Wiążący jest wynik pomiaru, najlepiej metodą CM wykonaną przez posadzkarza lub firmę układającą podłogę. Przyspieszanie schnięcia przez mocne grzanie lub przeciągi grozi spękaniem. Wygrzewanie jastrychu na ogrzewaniu podłogowym prowadzi się według procedury z karty i projektu instalacji.

Cement czy anhydryt pod podłogówkę

Jastrych anhydrytowy jest popularny przy ogrzewaniu podłogowym. Dobrze przewodzi ciepło (Holcim podaje λ = 1,8–2,2 W/(m·K)), może być cieńszy, a przy tym jest płaski i ma mało dylatacji. Jego słabe strony to wrażliwość na wilgoć i bardzo niski limit wilgotności przed ułożeniem podłogi. Wiele jastrychów anhydrytowych wymaga też szlifowania powierzchni przed klejeniem okładzin. W pomieszczeniach mokrych dopuszczalność zależy od produktu i hydroizolacji, a niektórzy producenci deklarują ją wprost w karcie. Jastrych cementowy wolniej schnie i wymaga więcej dylatacji, ale lepiej znosi wilgoć i nadaje się także na zewnątrz.

Wybór zależy od projektu instalacji, harmonogramu budowy i podłogi, jaką planujesz. Projektant albo wykonawca ogrzewania powinien wskazać minimalną grubość nad rurami.

Samemu czy z fachowcem

Da się samemu, jeśli chodzi o wyrównanie niewielkiej powierzchni (pokój, przedpokój) cienką warstwą masy samopoziomującej na nośnym, suchym podłożu. Potrzebujesz mieszadła na wiertarce, wiadra z miarką wody, wałka odpowietrzającego z kolcami, poziomicy i butów z kolcami. Najważniejsze zasady:

• odmierzaj wodę dokładnie według karty, bo za dużo wody osłabia masę i powoduje pylenie;
• przygotuj tyle mieszanek, by wylać całe pole bez przerw, bo masa ma ograniczony czas obróbki;
• wylewaj pasami i od razu odpowietrzaj wałkiem z kolcami;
• pracuj w temperaturze z karty i chroń świeżą warstwę przed przeciągiem i słońcem.

Lepiej zlecić, gdy:

• chodzi o jastrych (kilka centymetrów) na izolacji lub ogrzewaniu podłogowym;
• powierzchnia jest duża i potrzebna jest pompa lub agregat;
• podłoże jest spękane, odkształca się lub ma nieznaną wilgotność (karta CN 69 ostrzega, że na takich podłożach mogą powstać rysy);
• planujesz drogą podłogę drewnianą, pod którą wymagane są pomiary wilgotności i równości z protokołem.

Najczęstsze błędy

• Brak gruntu albo grunt nałożony na zapylone podłoże: pęcherze i odspojenia.
• Za dużo wody w mieszance: słaba, pyląca powierzchnia.
• Za gruba warstwa jak na dany produkt.
• Układanie paneli lub parkietu „na czuja”, bez pomiaru wilgotności.
• Zalanie dylatacji w podłożu: rysa wraca na nowej warstwie.